Những Câu Thường Hỏi Về Phong Lan - Phần 1

1. KHÔNG RA HOA
            Hỏi: Tại sao lan của tôi xanh tốt mà lại không ra hoa?
            Đáp: Lan xanh tốt mà không ra hoa, 80% nguyên nhân là do thiếu ánh sáng. Lá lan xanh thẫm và mềm rũ xuống chứng tỏ thiếu ánh sáng. Lá lan phải có mầu xanh vàng như trái ô liu (olive) và phải cứng mới là đủ nắng. Nắng sáng hay chiều cũng được nhưng cần phải che lưới cho khỏi bị cháy lá. Một vài loại lan như Cymbidium, Sobralia, Epidendrum, Vanda, Dendrobium cần phải nhiều nắng mới ra hoa. Ngoài ra có nhiều loại lan Dendrobium nếu phân bón quá nhiều Nitrogene hay tưới nhiều nước cũng không ra hoa. Lan đất Cymbidium, nếu củ lan không đủ lớn hoặc không có những đêm lạnh dưới 55^oF sẽ không ra hoa. Nếu nhiệt độ giữa ban ngày và ban đêm không cách nhau 10-15^oF nhiều loại lan sẽ không có hoa.
2. LÁ MỀM VÀ NHĂN NHEO
            Hỏi: Tôi có 2 cây lan, một cây lá to bằng bàn tay,chùm hoa mầu tím hồng, hình như con bướm và một cây có chiếc bẹ và một lá. Tôi vẫn để trong nhà và tưới nước hàng tuần, nhưng không hiểu vì sao lá nhăn nheo và mềm rũ xuống.
            Đáp: Thực khó lòng trả lời khi không biết rõ là loại lan nào. Khi mua lan xin nhớ hỏi người bán tên cây lan để dễ dàng cho việc nuôi trồng, vì cách trồng mỗi loại khác nhau. Nhưng theo lời tả, cây thứ nhất có lẽ là Hồ điệp (Phalaenopsis) cây thứ hai có lẽ là Cát Lan (Cattleya). Cả hai đều có triệu chứng bị thối rễ. Khi rễ bị thối, cây không còn hút được nước cho nên lá nhăn nheo và mềm. Trường hợp này, lấy cây ra khỏi chậu cắt bỏ rễ thối rắc bột diêm sinh (sulfur) rồi bỏ vào bao nylon bịt kín lại để vào chỗ rợp, khi nào thấy cây ra rễ sẽ trồng lại vào chậu.
3. TƯỚI NƯỚC
            Hỏi: Xin cho biết bao nhiêu lâu mới tưới một lần và tưới như thế nào mới đủ. Tôi nghe nói tưới bằng nước mưa hay nước lọc tốt hơn nước máy có đúng hay không?
            Đáp: Thông thường vào muà hè nếu trời không mưa, tưới 2 lần một tuần. Mùa thu, mùa xuân mỗi tuần một lần. Mùa đông 2-3 tuần một lần. Nhưng mỗi loại lan một khác, mùa hè Vanda tưới mỗi ngày 2-3 lượt, Cymbidium có thể tưới 2 ngày một lần, Cattleya và nhiều loại khác cần phải khô rễ rồi mới tưới. Chậu nhỏ cần tưới thường xuyên hơn là chậu lớn, trung bình chậu 2" tưới 3 ngày 1 lần, chậu 4" tưới 5 ngày 1 lần, chậu 8" tưới tuần 1 lần. Khi tưới dung lượng nước tương đương với chậu cây, thí dụ chậu 1 gallon cần tưới 1 gallon nước. Tưới cho thật đẫm và thưa không nên tưới mỗi ngày một ít. Nước mưa rất tốt cho việc tưới lan, nước lọc (reverse osmosis) cũng tốt nhưng không nên dùng nước lọc bằng muối (soft water). Độ pH của nước cần ở mức từ 4.0 đến 7.0 và độ muối trong nước (Total dissolved salts) TDS cần phải dưới 500 ppm (parts per million).
4. TRỒNG LAN TRONG CHẬU NÀO TỐT HƠN
            Hỏi: Xin cho biết lan trồng trong chậu nào tốt hơn?
            Đáp: Lan có thể trồng trong nhiều loại chậu, tuy nhiên mỗi loại chậu có một đặc tính riêng.
            Chậu đất rất tốt, chóng khô nước nhưng dễ vỡ và hay bị đóng muối.
            Chậu Plastic giữ nước lâu hơn và rẻ tiền hơn.
            Giỏ gỗ treo (Hanging basket) thoáng gió, mau khô nhưng hay bị mục, thích hợp với các loại Vanda, Aerides, Stanhopea và những loại có dò hoa mọc ở phía dưới.
5. PHÂN BÓN LOẠI NÀO TỐT
            Hỏi: Trên thị trường có quá nhiều loại phân bón, xin chỉ cho loại nào thích hợp với lan, mầu xanh hay mầu vàng?
            Đáp: Phân bón lan có nhiều nhãn hiệu khác nhau, có nhiều thứ giá quá đắt nhưng chưa chắc đã tốt hơn. Có loại mầu xanh, mầu hồng hay mầu vàng. Những mầu sắc này không quan trọng gì cả, nhà chế tạo dùng mầu để phân biệt giữa các loại. Nên biết rằng bất cứ loại phân bón nào cũng có 3 nhóm chữ số: thí dụ 25-10-25. Nhóm đầu 25 chỉ lượng Nitrogene cần thiết cho lá, nhóm thứ hai 10 chỉ lượng Phosphorus cần thiết cho hoa, nhóm thứ ba 25 chỉ lượng Potassium cần cho củ và rễ. Không nên mua những loại dùng Urea để tạo thành Nitrogene bởi vì Urea phải 7-10 ngày mới ngấm, khi tưới nước, Urea chưa ngấm đã bi trôi đi hết. Chỉ nên bón bằng những loại phân hòa tan trong nước, không nên rắc phân viên (cube), hay que (stick) vì sẽ làm cháy rễ. Nếu thời tiết dưới 70^oF, không nên rắc phân hột chậm tan (slow release) bởi vì loại này khi bị lạnh, vỏ bọc ngoài không vỡ ra được.
            Thông thường vào muà xuân người ta bón phân 30-10-10. Khi cây lan đã trưởng thành đổi sang loại phân thúc cho ra hoa (blossom booster) 10-30-30 hay 0-10-10 chẳng hạn. Nếu không muốn thay đổi, dùng loại phân 20-20-20 hay 15- 15-15. Gần đây trường Đại học cuả tiểu bang Michigan (Michigan State University) đã nghiên cứu thành công trong việc xử dụng loại phân 19-4-23 tưới với nước giếng tại Michigan và loại 13-3-15 dùng với nước lọc.
6. ĐẦU LÁ BỊ CHÁY
            Hỏi: Đầu lá Cymbidium hay bị cháy, xin cho biết tại sao?
            Đáp: Đầu lá bị cháy thường do phân bón quá nhiều, mỗi lần bón phân chất muối trong phân bón đọng lại trong chậu. Pha Magnesium sulfate (Epson salt) một thìa súp cho 1 gallon nước, tưới cho thật đẫm, vài giờ sau xả nước cho sạch và cắt bỏ đầu lá, mỗi tháng tưới một lần.
7. LÁ BỊ ĐỐM ĐEN
            Hỏi: Lá lan thường hay bị đốm den, có phải là virus hay không? xin cho biết nguyên nhân và cách chữa.
            Đáp: Lá lan bị đốm hay có những chấm đen, thường do khi tưới nước rồi thời tiết lạnh xuống mấy loại vi khuẩn hay nấm độc tác hại. Do đó khi trời lạnh nên giữ lan cho khô. Chữa trị bằng cách phun thuốc Benlate (Benomyl) hay Daconil. Những đốm đen là vết sẹo không bao giờ mất đi.
            Mấy loại Virus thông thường là Odontoglossum ringspot virus hiện tượng là có những vòng, làm thành những quầng nâu vàng trên lá. Mosaic virus gây những chỗ lồi lõm những sọc đen hoặc xanh nhạt hay đen trên lá. Necrotic ringspot virus thường xẩy ra cho lan Cymbidium làm cho lá lan bi quầng, sọc lồi lõm và còn nhiều loại virus khác nữa. Nhưng nhiều khi những hiện tượng kể trên cũng không phải là do Virus. Muốn biết rõ phải cắt lá gửi đi thí nghiệm. Khi bị virus không có cách gì chữa được. Hãy hủy bỏ cây hay để riêng ra một chỗ. Phòng ngừa bằng cách không mua những cây khả nghi và dùng lửa đốt dao kéo trước khi cắt lá hay rễ.
8. RỆP
            Hỏi: Lan thường hay bị rệp, xin cho biết cách trị.
            Đáp: Lan thường hay bị những loại rệp xanh, đen, vàng (aphids), rệp trắng (mealybugs) rệp sáp (Boisduval scales) hay rệp vẩy cứng (hard scales) rệp nhỏ (Spider mites) Ruồi trắng (White fly) v.v… Dùng xà phòng (insecticide soap) Malathion 50 hay Diazinon xịt trên và dưới lá. Mỗi tuần xịt một lần, trong 3-4 tuần lễ liên tiếp để giết những con rệp còn sót lại hoặc do trứng mới nở. Nhưng muốn tận diệt phải dùng những loại Systemic cho thuốc ngấm vào trong cây như Isotox hay Orthenex. Dùng thuốc này phải theo lời chỉ dẫn phải xịt 4-5 lần cách nhau 3 tuần lễ. Nên nhớ rằng những thứ thuộc loại Systemic không thể dùng cho rau cỏ và cây ăn trái được.
9. KIẾN
            Hỏi: Kiến làm tổ trong chậu lan có hại hay không? Làm sao diệt trừ?
            Đáp: Tuy kiến không làm hại cây lan, nhưng kiến mang đủ loại rệp đến. Rệp hút nhựa cây trong có chất ngọt như mật và kiến hút chất mật trong con rệp như người ta nuôi bò sữa. Khi kiến tha rệp từ cây này sang cây khacù tưcù là đã mang theo bệnh hay vi rút sang theo.
Muốn giết kiến dùng các loại thuốc kể trên, nhưng nếu muốn tận diệt ổ kiến trong chậu lan hãy rắc thuốc hột Diazinon granule trên mặt chậu và tưới nước cho thuốc ngấm xuống.
10. SÊN
            Hỏi: Lan thường hay bị sên cắn mầm và hoa, tìm không thấy.Xin chỉ bảo cách trừ.
            Đáp: Sên có hai thứ: có vỏ (snails) và không có vỏ (slugs). Loại có vỏ dễ nhìn thấy, nhưng loại không vỏ thường nằm trong chậu. Loại này khó trị, khi cây ra hoa sên bò ra cắn ngang dò hoa hay cắn nát bông hoa.
Muốn trừ sên vào đầu mùa xuân nên rắc thuốc trừ sên hay rắc muối dưới đất chung quanh chỗ để lan và tiếp tục khi thấy dấu sên bò thường là vệt nhớt bóng loáng. Khi lan bắt đầu ra nụ hay hoa, hãy rắc bột trừ sên hiệu Correy 's trên mặt chậu hay trên lá để ngừa loại sên không vỏ, hay rắc một ít vỏ cây Red wood trên mặt chậu, sên không ưa mùi gỗ này.
11. NUÔI LAN TRONG NHÀ
            Hỏi: Xin vui lòng chỉ cho cách nuôi lan trong nhà.
            Đáp: Muốn nuôi lan trong nhà cần để lan ở gần cửa sổ hướng Nam cho có ánh sáng. Nếu không có cưả sổ hãy dùng 4 chiếc đèn ống 40 Watts gồm 2 bóng Wide Spectrum kèm 2 bóng Cool white cho diện tích 36 x 36" hay dùng loại đèn High Intendity Discharge (HID) cho một diện tích lớn hơn. Nếu dùng đèn, cần để từ 12 giờ một ngày cho cây sắp ra hoa. Các cây nhỏ cần đến 16 giờ mới đủ sức tăng trưởng. Nuôi lan trong nhà cần để chậu lan trên khay nước có đá sỏi cho đủ độ ẩm và quạt cho thay đổi không khí. Phalaenopsis, Miltonia, Paphiopedilum là những loại thích hợp nuôi trong nhà.
12. LAN CÓ HƯƠNG THƠM
            Hỏi: Xin cho biết một vài thứ lan có hương thơm.
            Đáp: Những cây lan nguyên giống (species) hoặc ghép giống từ những cây dưới đây phần đông đều có hương thơm:

Aerides odoratum	Angraecum sesquipedale	Brassavola nodosa
Cattleya hoa trắng, tím, hồng	Cymbidium eburneum	Cymbidium ensifolium
Cymbidium sinense	Encyclia citrina	Encyclia cordigera
Dendrobium anosmum	Dendrochilum glumaceum	Lycaste aromatica
Lycaste cruenta	Maxillaria tenuifolia	Neofinetia falcata
Odontoglossum pulchellum	Oncidium ornithorhynchum	Rhynchostylis gigantea
Rhyncholaelia digbyana	Stanhopea occulata	Stanhopea wardii
Stanhopea tigrina	Trichopilia suavis Vanda merrilli	Vanda tricolor
Zygopedilum intermedium	Zygopedilum crinitum	Zygopedilum mackayi

13. ĐÈN ĐỐT MUỖI
            Hỏi: Tôi có khoảng 30 chậu lan để ở vườn sau vẫn có hoa, nhưng từ khi treo chiếc đèn đốt muỗi, nhiều cây không ra hoa. Như vậy có phải tại đèn hay không?
            Đáp: Rất đúng! Lan cũng như người cần có thời gian nghỉ và ngủ. Vì vậy không nên để đèn ở nơi trồng lan. Chiếc đèn đốt muỗi leo lét suốt đêm thỉnh thoảng lại sáng rực vì đốt cháy côn trùng làm cho cây bị nhiễu loạn ánh sáng và không ra hoa.
14. TẠI SAO RỤNG LÁ
            Hỏi: Tại sao Cymbidium hay rụng lá hơn càc thứ lan khác?
            Đáp: Theo định luật của tạo hóa, lan cũng như người phải trải qua thời kỳ sinh lão bệnh tử. Có người tuổi thọ cao, có người yểu mệnh vì thiếu dinh dưỡng hoặc đìều kiện sinh sống khắc nghiệt. Lá già vàng đi và rụng xuống là lẽ thường tình. Thông thường sau 2 năm lá Cymbidium sẽ rụng, nhất là khi thiếu nước tưới vào mùa hè hoặc cây đã chết rễ. Vì vậy nếu thiếu nước, các cây non sẽ rút hết nước của cây mẹ làm cho cây này rụng lá. Kinh nghiệm cho thấy những cây không có củ già dễ bị rụng lá bởi vì củ già là bầu chứa nước.
15. NỤ HOA VÀ NHÁNH NON
            Hỏi: Làm sao phân biệt được mầm hoa và cây non?
            Đáp: Với Cymbidium mầm hoa sẽ thành hình vào thàng 9-10 khi đêm bắt đầu se lạnh. Mầm hoa hình tròn như đầu bút chì, trái lại cây non sẽ dẹp. Đối vói các giống lan khác cũng giống như vậy.
16. NỤ HOA BỊ HÉO VÀ RỤNG
            Hỏi: Xin cho biết tại sao Cymbidium, Dendrobium và một vài thứ lan khác mang vào trong nhà nụ hoa lại bị héo và rụng?
            Đáp: Nụ hoa bị héo và rụng vì 2 nguyên nhân chính: nhiệt độ, độ ẩm bị thay đổi đột ngột. Trong nhà để lò sưởi đốt bằng gas nhiều khi còn hơi hoặc giả để ở cưả sổ có nắng chiếu thẳng vào. Nên nhớ Cymbidium nếu trên 75^oF dễ bị héo nụ, do đó cần phải để vào chỗ rợp mát.
17. MANG LAN VÀO TRONG NHÀ
            Hỏi: Tôi muốn mang lan vào chưng ở phòng khách. Xin vui lòng cho biết nên mang trước khi hay sau khi hoa nở và để trong nhà bao lâu?
            Đáp: Như đã trình bầy ở trên nếu không có sự quá ư chênh lệch về nhiệt độ và độ ẩm, mang vào lúc nào cũng được và để bao lâu cũng được. Nhưng thông thuờng trong nhà bao giờ cũng thiếu ánh sáng, nếu để quá lâu những loại cần nhiều ánh sáng sẽ thui chột vì vậy chỉ nên để 1-2 tuần ngoại trừ Phalaenopsis, Paphiopedilum, Masdevalia v.v...
18. THÚC CHO HOA RA VÀO DỊP TẾT
            Hỏi: Xin chỉ cho tôi cách nào cho hoa nở vào dịp Tết.
            Đáp: Tạo hóa sinh ra vạn vật đã ấn định những điều kiện về thời tiết để đơm hoa kết trái. Hoa chỉ nở theo mùa, chúng ta khó lòng thay đổi. Tuy nhiên người ta cũng có thể làm cho hoa nở sớm hơn hoặc chậm hơn bằng cách bón phân, thay đổi ánh sáng, nhiệt độ và độ ẩm. Tăng thêm ánh sáng, nhiệt độ và độ ẩm sẽ làm cho hoa nở sớm hơn, trái lại sẽ làm cho hoa nở chậm hơn. Kinh nghiệm cho thấy nếu dò hoa Cymbidium cao độ 3-4 inches mà mang vao trong nhà 30-45 ngày trước sẽ có hoa vào dịp Tết. Dendrobium mới hé mầm nụ cũng vậy, nhừng phải coi chừng độ ẩm.
19. Cây lan hồ điệp Phalaenopsis của tôi lá vàng úa và rụng dần xin vui lòng chỉ dẫn
            Đáp: Luôn nhớ lan Hô điệp không chịu được lạnh dưới 60 độ F và cũng không ưa nhiệt độ quá chênh lệch giữa đêm và ngày. Nếu không có nhà kính nên nuôi ở trong nhà. Trường hợp trên lấy cây ra khỏi chậu cắt bỏ rễ thối, phun Daconil rồi trồng lại với vỏ cây mới và dùng chậu nhỏ hơn, để vào cửa sổ không có ánh nắng, chờ cho cây hồi phục mới cho thêm chút ánh nắng buổi sáng.
20. Lan hồ điệp lá xanh mướt, mềm sèo và mọc vẹo sang một bên xin cho biết nguyên nhân.
            Đáp: Nguyên nhân chính thiếu ánh sáng cho nên lá mềm và xanh mướt. Lá mọc vẹo sang một bên là theo qui luật tự nhiên cây, lá hoa, rễ đều hướng về phía ánh sáng.
21. Daconil dùng để trừ nấm và các bệnh tật (fungus & bacteria) nhưng thường để lại vết trắng trên lá cây. Có thứ nào thay thế?
            Đáp: Khi dùng Daconil nên pha thêm một thía cà phê xà phòng rửa chén, vài ngay sau tưới nước sẽ hết sacïh vệt trắng trên lá. Muốn thay thế, dùng Phyton 27 pha từ 2.50 đến 4 ounces cho 10 gallon nước để trị bệnh từ 5 đến 10 ngày một lần cho đến khi hết bệnh. Nếu dùng để phòng ngừa pha 1,50 ounces cho 10 gallon nước phun từ 10 dến 15 ngày một lần.
22. Xin hỏi làm sao trừ rệp xanh hay rệp đen bám vào nụ hoa và lá non?
            Đáp: Nếu ít, dùng Q tip hay bông gòn chấm vào xà phòng rưả chén pha loãng, còn nếu nhiều hãy dùng Alcohol 75 % vào bình phun cho chết rệp sau đó phun bằng nước lạnh. Khoảng một tuần sau phun thêm một lần nưã để giết những con rệp mới nở vì trứng rệp và các loại côn trùng đều có một màng mỏng che chở Alcohol hay thuốc sát trùng không ngấm vào nổi.
24. Xin định nghĩa rõ rệt thế nào là Hoa lan Việt Nam?
            Đáp: Chúng ta cần phải phân biệt rõ ràng: Hoa lan Việt Nam tức là hoa lan nguyên thủy mọc tại núi rừng Việt nam còn những cây lan nhập cảng từ các quốc gia khác không thể coi là hoa lan cuả Việt Nam đuợc. Thí dụ cây Paphiopedilum delenati chỉ mọc tại Việt Nam (endemic) thì 70 năm sau dù rằng đã sinh sôi nẩy nở tại Hoa Kỳ, Pháp, Nhật v.v... cũng vẫn đuơc gọi là hoa lan Việt nam. Nhưng cũng có những cây như Dendrobium aggregatum, Dendrobium chrysotoxum chẳng hạn mọc tại các nuớc như Thái Lan, Việt Nam, Lào, Miến điện v.v... thì nước nào cũng có thể coi như cây đó là của mình.

 Bùi Xuân Đáng

Những Câu Thường Hỏi Về Lan - Phần 2

1. Tại sao không nên dùng những thứ phân hột hay phân viên để bón cho lan?
            Lan là một loài hoa không cần nhiều phân bón, nhất là các loại nguyên giống, do đó khi bón phân cần pha cho thật loãng chỉ bằng ¼ lời chỉ dẫn của nhà chế tạo là đủ. Tuy loãng như vậy mỗi tháng chúng ta phải tưới nước một lần cho thật đẫm để trôi sạch chất muối đọng lại trong châu. Khi dùng phân hột hay phân viên chúng ta không thể nào kiểm soát được nồng độ của phân bón, nhất là những thứ dùng cho cỏ cây quá mạnh đối với lan. Loại phân này sẽ làm cháy rễ. 

 2. Tại sao cây Dendrobium anosmum (dã hạc) Dendrobium aggregatum (kim điệp) của tôi mọc rất tốt mà không ra hoa?
            Có 3 yếu tố làm cho cây không ra hoa: bón nhiều phân có chất nitrogene quá cao, tưới quá nhiều nước trong giai đoạn cây cần nghỉ, thời gian này không đủ lạnh làm cho rụng lá. Vì vậy khi cây đã ngừng tăng trưởng, ngưng bón phân 30-10-10 mà bón bằng phân 10-30-30. Vào muà đông ngưng bón phân, tưới bớt nước hoặc ngưng tưới nước, trời lạnh xuống cây sẽ rụng lá và sẽ ra hoa vào mùa xuân.
3. Mấy cây lan tôi trồng ở trong nhà bị rệp đen (aphid) rệp đỏ (red spider mite) và loại có vẩy mềm (soft scale) Tôi đã dùng thử nhiều thứ thuốc mà không sao diệt trừ được. Tôi không muốn dùng những thuốc diệt sâu bọ nặng mùi ở trong nhà. Xin vui lòng chỉ dẫn.
            Luôn luôn nhớ rằng thuốc diệt sâu bọ không diệt được những trứng sâu vì có một màng che bảo vệ. Vì vậy khi phun thuốc phải phun nhiều lần cách nhau một tuần lễ để diệt hết những sâu bọ vừa mới nở. Không muốn dùng những thứ nặng mùi, nên mua xà phòng Dr. Bronner‘s Pippermint Soap ở tiệm bán thức ăn dinh dưỡng (health food store). Pha một thìa cà phê vào một quart nước rồi dùng bình phun, phun cho mạnh. Còn không mang ra ngoài phun thuốc, để cho hết hơi rồi mang vào trong nhà.
4. Cây lan hồ điệp (phalaenopsis) khi mua rất khỏe mạnh, tôi để trong nhà gần cửa sổ có nắng. Trong nhà nhiệt độ khoảng 74°F, mỗi tuần tưới 2 lần. Lá tự nhiên mềm sèo, tôi ngưng bón phân nhưng không thấy dấu hiệu tốt. Tôi phải làm sao?
            Không rõ cây trồng bằng gì? Vỏ cây hay rêu? Tuy nhiên dù là vỏ cây, tưới mỗi tuần 2 lần là quá nhiều, chỉ nên tưới từ 7 cho đến 10 ngày một lần. Nếu trồng bằng rêu (sphagnum moss) 3 tuần hay một tháng mới tưới một lần. Hãy rút cây ra khỏi chậu, quan sát có thối rễ hay không? Nếu thối, cắt bỏ rễ thối trồng lại bằng vỏ cây hay rêu mới ngưng tưới trong 2 – 3 tuần rồi hãy tưới như trên.

 Bùi Xuân Đáng

Cách phòng trừ bệnh héo rễ hại phong lan

Ngày nay phong lan được “trồng” khá phổ biến trong nhân dân, nhất là một số loài dễ trồng như Dendrobium. So với một số lọai cây hoa cảnh khác thì phong lan là một lọai hoa cảnh tương đối mới lạ so với nhiều người, vì thế nếu không có kinh nghiệm thì rất dễ bị lúng túng, bỡ ngỡ trong qúa trình chăm sóc chúng, trong đó có khâu phòng trừ sâu bệnh. Bên cạnh một số đối tượng sâu bệnh thường gặp như rệp sáp, nhện đỏ, bệnh thối nhũn vi khuần...thì bệnh thối rễ do nấm Sclerotium  rolfsii sacc gây ra cũng là một đối tượng thường xuất hiện và gây hại cho cây phong lan.
    Bệnh thường gây hại nhiều trên một số giống lan như Phalaenopsis (Hồ điệp): Dendrobium (Đăng lan), Cattleya (Cát lan)...Với những giống có bộ rễ to, khỏe, chắc như Vanda (Vân lan)... bệnh thường hại ít hơn. Đối với những cây lan còn nhỏ vừa mới được “ra ngôi” nếu bộ rễ bị hại thì bộ lá sẽ vàng dần, nếu nặng có thể bị chết. Với những cây lan đã trưởng thành đang phát triển tốt thì ít bị chết hơn, nhưng rễ khô và mục sẽ làm cho cây chậm phát triển, yếu ớt, còi cọc  và chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến việc ra hoa sau này.
 Thường bệnh tấn công đầu tiên ở đọan rễ gần với gốc cây (nơi mà rễ tiếp xúc nhiều với chất trồng, vì nơi đây có ẩm độ cao, nhất là khi dùng vỏ dừa khô hay cám xơ dừa làm chất trồng, khi mưa hoặc tưới, nước bị giữ lại nhiều trong đó. Còn phần rễ nằm xa gốc do không tiếp xúc với chất trồng, thóang khí, khô ráo thì ít bị bệnh tấn công hơn.
    Sau khi gây hại ở đọan rễ gần gốc, bệnh tiếp tục lan dần xuống phía chóp rễ, làm cho cả bộ rễ bị hư hại. Những rễ mới bị bệnh nếu không chú ý vẫn tưởng đó là rễ bình thường, vì lúc đó rễ chưa có biến đổi nhiều về mầu sắc, kích thước, nhưng nếu sờ tay bóp nhẹ thì thấy rễ đã bị khô xốp nhẹ, chứ không tươi, cứng như rễ bình thường. Khi tuốt bỏ lớp ngòai của rễ bị bệnh, thì phần lõi rễ bên trong vẫn còn dai chắc. Nếu gặp thời tiết mưa ẩm nhiều thì  chỗ bị bệnh bị mục và chuyển dần sang mầu nâu đen.
    Để hạn chế tác hại của bệnh có thể áp dụng một số biện pháp chính sau đây:
    -Nếu trời mưa dài ngày liên tục nên dùng vải nilon che phía trên giàn lan để hạn chế bớt nước mưa  xối xuống chậu lan.
    -Về chất trồng không nên dùng các vật liệu có tính giữ nước lâu dài như vỏ dừa khô, cám xơ dừa... nên dùng dớn sợi, than củi để chất trồng không giữ nước nhiều, tạo điều kiện cho bệnh phát sinh, phát triển.
    -Vào những thời điểm có ẩm độ không khí cao nên giảm bớt lượng nước tưới và cữ tưới trong ngày.
     -Không nên treo các chậu lan sát sít nhau để giàn lan luôn được thông thóang, giảm bớt ấm độ không khí trong giàn lan, đồng thời hạn chế sự lây lan của bệnh  từ chậu này sang chậu khác.
    -Không nên che chắn qúa kín xung quanh để giàn lan luôn được thông thóang, có nhiều ánh sáng tán xạ tốt cho giàn lan.
    -Không nên dùng nhiều phân bón có hàm lượng đạm cao, làm cho cây  xanh mướt, bộ rễ mềm yếu, sức chống đỡ với bệnh kém.
    -Khi cây đã nhiễm bệnh, cần cắt bỏ hết những rễ đã bị bệnh, treo chậu lan cách ly ra một khu riêng sau đó dùng một trong các lọai thuốc như Benlate 50WP; Fundozol 50WP; Bendazol 50WP; Vicarben 50BTN; Topsin-M 50WP; Derosal 50SC;... để phun xịt. Sau khi phun xịt thuốc nên bỏ một vài cữ tưới để thuốc không bị rửa trôi.

Nguyễn Vĩnh Thượng

Cách trồng lan con từ chai

Những cây lan nhỏ được nhân giống bằng hạt hay cấy mô thường được trồng trong những chai thủy tinh, mỗi chai khoảng từ 15-50 cây.
Khi mang ra trồng cần phải chú ý tới các điểm sau:
1. Để cho cây thích hợp với môi trường mới, nên để chai gần cửa sổ 2-3 tuần lễ trước khi lấy ra khỏi chai, nhưng cây phải đủ lớn để trồng bên ngoài.
2. Lấy lan ra khỏi chai bằng chiếc móc, nhưng tốt nhất là dùng búa đập nhẹ cho vỡ chai.
3. Ngâm lan vào trong nước có pha loãng thuốc ngừa nấm (anti fungus) như Physan 20 với 1 thìa cà phê cho 20 lít nước từ 3-5 phút. Nhẹ tay tách rời các cây lan ra khỏi chất trồng. Rửa lại một lần nữa và để cho khô 2-3 giờ trước khi trồng.
4. Chất trồng tùy theo loài lan cần giữ nước hay không, nhưng thông thường là rêu Sphagnum moss cắt vụn trộn với gỗ thông nhỏ và perlite.
5. Những cây lan nhỏ ưa trồng chung với nhau một thời gian hơn là trồng từng cây một trong chiếc khay nông đáy. 

6. Để vào chỗ rợp mát, ấm áp và thoáng gió trong 3-4 tuần lễ sau đó dần dần đưa ra chỗ sáng hơn. Không nên bón phân nếu cây chưa bén rễ và nếu bón chỉ bón phân thật là loãng.
7. Không bao giờ để các cây lan nhỏ khô rễ quá lâu. Thỉnh thoảng nên phun nước giữ cho độ ẩm cao trên 70%.
8. Phần lớn các loài lan thích sống trong môi trường 70-80°F (20-26°C) vào ban ngày và 60-65°F (16-18C°) cho ban đêm.
9. Khoảng 5-8 tháng sau, khi cây đã lớn và cứng cát hãy mang ra trồng riêng rẽ từng cây một và để lan vào chỗ rợp mát vài tuần trước khi mang ra chỗ sáng hơn.

Nên nhớ những cây lan nhỏ vừa mang ra khỏi chai thường hay bị chết vì úng nước, không nên tưới quá nhiều mà nên giữ độ ẩm cho cao bằng cách phun nước, hoặc để khay lên một khay lớn hơn có nước hoặc đậy kín.
Các chất trồng lan thường hay có nấm, nhưng không nên dùng thuốc ngừa nấm khi mới trồng, chỉ cần để cho thoáng gió và bớt nước sẽ hết nấm.

Các cây lan nhỏ sẽ ra hoa trong vòng 1-4 năm tùy theo loài và nếu muốn có một khóm lan lớn (specimen) nhanh chóng nên trồng nhiều cây trong một chậu.  

Bùi Xuân Đáng

Kỹ thuật trồng cây hoa Lan toàn diện

I. KỸ THUẬT TRỒNG

1. GIỐNG LAN

Lan cắt cành phổ biến hiện nay như Dendrobium, Mokara, Vandan, Oncibium. Trong đó, loại Lan cắt cành chủ lực là Dendrobium, Mokara. Có nhiều cách để nhân giống hoa Lan như gieo hột (ít được phổ biến vì quá khó khăn, hiệu quả không cao), cấy mô (khá phổ biến hiện nay) và tách chiết cây con từ cây mẹ. (áp dụng cho các nhà vườn trồng Lan với qui mô nhỏ).

2. ĐỊA ĐIỂM:

Địa điểm lập giàn lan (tức lập vườn lan) có thể là trước sân nhà, đất trống bên hông nhà. Nơi lập vườn lan có thể là đất vườn, đất ruộng, đất bưng đều được, miễn là nơi đó mát mẻ, thông thoáng và gần nguồn nước tưới.

3. CHỌN HƯỚNG

Chọn hướng của giàn lan để lan tránh được ánh sáng trực xạ làm cho héo cây, cháy lá. Vì vậy, làm giàn lan phải chọn đúng hướng. Thông thường, lớp lưới che cho giàn lan được lợp thẳng góc với đi của mặt trời, để bên trong giàn lan lúc nào cũng nhận được ánh sáng phù hợp với sinh trưởng và phát triển của cây lan.

4. KHUNG SƯỜN GIÀN LAN

Cột chống đỡ cho giàn Lan thường bằng trụ xi măng hoặc trụ sắt hoặc cây (tuỳ theo điều kiện kinh tế hộ).Chiều cao của cột: 3 – 3,5 m, chiều rộng tuỳ theo kích thước vườn, nóc có thể làm theo kiểu nhà một mái hoặc hai mái, tốt nhất là nóc bằng.

5. MÁI CHE

Hiện nay, mái che giàn lan bằng lưới. Lưới có 2 loại; lưới đen và lưới xanh. Mái giàn lợp bằng tre, bằng gỗ rất mau mục nhưng với lưới thì vừa nhẹ, vừa dùng được lâu. Lưu ý khi lợp lưới nên căng cho thẳng và chằng dây kẽm trên dưới cho chắc để khỏi bị võng xuống.

6. GIÀN TREO PHONG LAN

Giàn làm cao trên 3 m là để che chắn bớt ánh sáng cho lan và tạo sự thông thoáng cần thiết cho vườn. Bên dưới giàn, từ mặt đất đo lên khoảng 1,6m (dễ chăm sóc, thu hoạch), tạo một cái giàn để treo phong lan. Để treo các chậu phong lan có thể dùng cây tầm vông thật thẳng làm sào hoặc tốt nhất là dùng các loại ống nước tròn bằng nhựa hoặc sắt. Những cây sào này được gác song song cạnh nhau, khoảng cách giữa hai cây độ 30 – 35 cm là vừa. Nếu giàn lan không đủ độ ẩm, dưới giàn treo lan có thể đào mương rãnh để dẫn nước vào hoặc xây hồ xi măng, trồng cây thấp nhỏ như dương xỉ…

7. GIÁ THỂ

Trồng phong lan phải sử dụng đến giá thể. Giá thể trồng lan có thể là than gỗ, xơ dừa (lưu ý: Trong xơ dừa có chất tannin là chất chát; vì vậy, trước khi dùng nên ngâm nước nhiều ngày; sau đó, vớt ra phơi khô, phun thuốc trừ bệnh để phòng ngừa), gạch (gạch là chất hút nước tốt, giữ ẩm cao nhưng nhược điểm là dễ mọc rêu, nặng…); vỏ cây thông (vỏ cây thông tuy khó kiếm nhưng nếu có được loại giá thể thì rất tốt cho việc trồng lan, do trong vỏ thông có chất resin là chất sát khuẩn nên trồng lan rất tốt); dớn (dớn là chất liệu trồng lan rất tốt, dớn được lấy ra từ thân, rễ của cây dương xỉ, ưu điểm là giữ ẩm tốt, nhược điểm là trồng lâu ngày phải thay chất trồng mới vì dớn mục nát, thiếu thoát khí).

8. MỘT SỐ CÁCH TRỒNG PHỔ BIẾN

Lan cắt cành có thể được trồng trong chậu (Dendrobium), trồng thành băng (Dendrobium, Oncidium), trồng thành luống như Vanda, Mokara…

A. TRỒNG TRONG CHẬU

-Chậu trồng Lan có thể là chậu gỗ, chậu đất, chậu nhựa.

-Tuỳ theo kích thước cây lớn hay nhỏ mà chọn kích thước chậu cho phù hợp. Thông thường kích thước chậu (7 x 12cm), (10 x 15cm), (12 x 16cm)…

-Bên hông cũng như đáy chậu đều trổ nhiều lỗ thoát nước và thông hơi. Ưu điểm của loại chậu đất nung là không bị đọng nước.

-Nên chọn những chậu đất được nung kín, đất phải thật sự chín mới có độ bền chắc để giá trị cây đuợc trồng.

-Đối với chậu nhựa có thời gian sử dụng lâu nhưng trồng lâu ngày màu chậu mất màu, giảm giá trị cây trồng.

-Lan được trồng trong chậu có thể sử dụng móc để treo (trình bày như trên) hoặc làm liếp nổi với kích thước 1m (chiều cao) x 1m (chiều rộng) x chiều dài vườn, sau đó đặt các chậu Lan trên liếp. Bề mặt liếp có thể làm bằng lưới B40 hoặc lưới đan lỗ thưa.

Lưu ý khi trồng Lan trong chậu:

-Khử trùng chậu trước khi trồng bằng các loại thuốc trừ nấm bệnh.

-Cột móc treo vào chậu sao cho khi treo chậu giữ được thăng bằng.

-Đặt giá thể vào chậu sao cho hở phần đáy khoảng 1/5 thể tích chậu để được thông thoáng.

B. TRỒNG THÀNH BĂNG HAY XƠ DỪA

-Chọn xơ dừa của những quả già, khô xé ra to bằng bàn tay.

-Xếp các mảnh xơ dừa này thành băng dài trên giàn gỗ hoặc tre, mặt lưng quay xuống, mặt ruột lõm quay lên, giữ chặt chúng bằng 2 thanh nẹp tre ở 2 bên .

-Hoặc xếp các miếng xơ dừa theo chiều đứng thành từng bánh khoảng 3 – 5 cm. -Dùng các cọc tre có mũi nhọn cắm thẳng vào giữa miếng xơ dừa để làm cọc đứng.

-Buộc cây lan vào cọc, gốc lan xát với xơ dừa.

- Tưới nước ít hơn so với trồng bằng than trong chậu. Để tránh úng nước có thể đục một lỗ nhỏ ở giữa miếng xơ dừa trước khi trồng. -Trồng lại sau 2 – 3 năm khi xơ dừa đã mục.

C. TRỒNG THÀNH LUỐNG

-Luống cao 15 – 20 cm, rộng 1m, chiều dài tuỳ theo kích thước vườn.

-Đất cuốc lên thành cục càng lớn càng tốt để tạo lỗ hỏng làm thông thoáng bộ rễ.

-Hai bên luống dựng 2 hàng cọc đứng có nẹp tre theo chiều ngang để đỡ cây lan. Cọc cao khoảng 1 – 1,5m; khoảng cách giữa 2 hàng là 30 – 50 cm. Cách tiến hành như sau: + Buộc đứng các cây lan vào các nẹp tre, cành cách cành 20 cm. Các cành lan dài khoảng 40 – 50 cm, càng nhiều tầng rễ càng tốt, thường có 2 – 3 tầng rễ. + Dùng gạch, gáo dừa, than củi trải trên mặt luống cho chạm đến gốc lan, trên cùng dùng xơ dừa đã ngâm trải lên nhưng không nén lại mà tạo thành độ xốp (tính từ mặt đất cho đến lớp xơ dừa cao khoảng 20 cm).

-Che nắng cho lan khi mới trồng bằng lưới, phen tre hay bằng tán lá dừa để có khoảng 50% – 60% ánh sáng, gỡ bỏ dần khi cây phát triển tốt.

-Làm cỏ để tránh cạnh tranh dinh dưỡng với lan và thường xuyên bón phân. Có thể hoà loãng phân bò, lợn bôi lên các nẹp tre.

-Trồng lại sau 3 – 4 năm. Trồng thành băng hay thành luống đều phải làm giàn che cho cả vườn lan: giàn cao khoảng 3 – 3,5m; khoảng cách từ đỉnh đầu cây lan đến lưới che khoảng 1,6 – 1,8m.

9. CHĂM SÓC, BÓN PHÂN

A. LÚC CÂY CÒN NHỎ

 Phun phân bón lá HVP 1601WP-PL(30–10–10)

, lượng dùng 10 g /16 lít nước ,phun ướt đều cây lan hoặc hỗn hợp môi trường. Tuỳ theo cây phát triển như thế nào và kích thươc lớn nhỏ mà phun. Trung bình với lượng dung dịch phân như trên có thể phun 350 cây lan con. -Phun đều, định kỳ 3 – 5 ngày/lần.

Nếu trồng lan trong chậu ,dùng phân bón lan dạng túi lọc HVP 1602-HK1(nhỏ đến trưởng thành),đặt 2-3 túi/chậu,định kỳ 1tháng/thay1lần.

 Có thể dùng sản phẩm phân bón lá

 K.HUMAT HVP 401N-PHONG LAN

 để kích ra rể lan con

 

  Hoặc dùng HVP 1001S-PL SUPER PHONG LAN

 để lan con mau lớn,

nẩy nhiều chồi mới.

B. KHI CÂY TRƯỞNG THÀNH

  

Phun phân HVP 1601WP-PL(20–20–20) định kỳ 3-7 ngày/lần

 

Để giúp lan ra rể mạnh nên phun

 HVP VITAMIN B1 

định kỳ 7 ngày/lần

 

Khi cây đã sung mãn, phun

 HVP 1601WP(10–50–10) 

để kích thích ra hoa.

Có thể phun 

HVP 1601WP-PL(19-31-17) 

 để kích thích ra hoa. 

Nếu trồng lan trong chậu ,dùng phân bón lan dạng túi lọc HVP 1602-HK2(giai đoạn kích thích ra hoa),đặt 2-3 túi/chậu,định kỳ 1tháng/thay1lần.

C. KHI CÂY VỪA TRỔ HOA:

Phun phân

HVP 1601WP(10–20–30) 

để hoa có màu sắc đẹp và lâu tàn. 

Nếu trồng lan trong chậu ,dùng phân bón lan dạng túi lọc HVP 1602-HK3(giai đoạn sau ra hoa), đặt 2-3 túi/chậu, định kỳ 1tháng/thay1lần.

D. KHI HOA ĐÃ TÀN HOẶC CẮT CÀNH RỒI:

Nên đổi sang dùng phân HVP 1601WP (30–10–10) để cây tăng trưởng ra chồi và lá nhanh. Riêng Vanda rất chịu phân chuồng như phân bò hoai phơi khô bỏ vào gốc, cây rất tốt, ra nhiều hoa, màu sắc đẹp.

- Đa số lan Dendrobium sp ưa nóng, ưa ẩm, ưa thoáng. Vì vậy, trung bình tưới 2 lần/ngày, ngày nào có nắng gắt có thể tưới thêm một lần nữa. Lưu ý, không tưới nước nhiễm phèn vì sẽ tổn thương bộ rễ. Nước bị nhiễm mặn hoặc nước ao hồ, sông suối ô nhiễm cũng ảnh hưởng đến cây.

- Giàn lan luôn luôn phải được làm vệ sinh chung quanh, nhổ cỏ rác, diệt côn trùng như dế, ốc sên, bướm tránh lây mầm bệnh, giữ giàn lan luôn được thông thoáng.

II. PHÒNG TRỪ SÂU BỆNH

1. BỆNH HẠI TRÊN LAN

* Bệnh đen thân cây lan: Do nấm Fusarium sp. gây nên.

Phòng trị: Nên tách những cây bị bệnh để riêng và dùng thuốc phòng trừ hay nhúng cả cây vào thuốc trị nấm. Nếu cây lớn hơn thì cắt bỏ phần thối rồi phun thuốc diệt nấm như Carboxin 1/2000; Zineb 3/2000; Benlat 1/2000.

*Bệnh đốm lá: Do nấm Cercospora sp. gây nên. Bệnh thường phát sinh mạnh trên cây lan Dendrobium sp., gây hại trong mùa mưa ở những vườn lan có độ ẩm cao. Phun thuốc trừ nấm (như trên).

*Bệnh thán thư: do nấm Collectotrichicum sp. gây ra. Bệnh phát triển mạnh vào mùa mưa nên phải phòng trừ trước. Thường cắt bỏ lá vàng rồi phun thuốc diệt nấm 5 – 7 ngày/1 lần.

* Bệnh thối mềm vi khuẩn: Do vi khuẩn Pseudomonas gladioli gây ra. Vết bệnh có hình dạng bất định, ủng nước, màu trắng đục, thường lan rộng theo chiều rộng của lá. Gặp thời tiết ẩm ướt mô bệnh bị thối úng, thời tiết khô hanh mô bệnh khô tóp có màu trắng xám.

*Trên Cymbidium, thường gặp nhất là bệnh đốm nâu trên lá do nấm gây ra. Ban đầu, trên lá xuất hiện những vệt vàng sau thành những chấm nhỏ đỏ nâu, có thể nhìn thấy ở cả 2 mặt lá, những chấm nâu lớn dần, nhiều thêm và cuối cùng làm cho lá rụng đi. Bệnh thường xuất hiện ở những lá già, ở những cây lan kém chăm sóc hay thiếu dinh dưỡng. Khi phát triển mạnh, bệnh cũng nhiễm vào những lá non. Ngoài ra, còn có bệnh thối rễ, thối đọt non, thối bẹ lá ở các cây non khoảng 3 tháng tuổi sau khi lấy ra khỏi ống nghiệm.

Để phòng trừ bệnh do nấm, trước hết cần bảo đảm cho cây đủ dinh dưỡng và tỷ lệ N:P:K phải cân đối. Dư N và thiếu K thường làm cho lá mềm, dễ nhiễm bệnh. ánh sáng phải đầy đủ để giữ độ cứng cho lá . Lá bị gãy do dư N, thiếu K hay do thiếu ánh sáng.Không tưới dư nước vì dễ làm cho rễ và đọt úng. Phun thuốc phòng ngừa thường xuyên 1 tháng 1 lần đến 2 lần. Nếu thấy bệnh xuất hiện cần phun nhiều hơn (1 tuần 2 đến 3 lần) cho đến khi triệu chứng bệnh giảm thì trở lại phun theo cách phòng ngừa.

Các thuốc có thể sử dụng là: . Aliette 2/1000; Rovral 2/1000: trừ bệnh thối đọt, thối cổ rễ ở cây con. . Zineb 2/1000, Maneb 2/1000, Captan 2/1000; Benlate 1/1000;cerezan 1/1000... Các thuốc có chứa gốc Cu (Đồng) chỉ nên sử dụng ở cây trưởng thành và không nên dùng nhiều lần trong một thời gian ngắn. Lá bị gãy do dư N, thiếu K hay do thiếu ánh sáng.

2. SÂU HẠI LAN

* Rệp vảy: Rệp thường bám trên các thân giả hành còn non. Phòng trị bằng cách: Dùng bàn chải chà xát rồi nhúng cây lan vào dung dịch thuốc Malathion 50 pha loãng.

* Bọ trĩ: Gây hại chủ yếu trong mùa nắng. Dùng Malathion 5 mg/bình 4 lít nước, phun 1 tuần/lần, phun liên tiếp liên tục trong 3 tuần.

Tổng hợp

Để lan mọc thêm nhiều mầm mới ?

Mỗi người trồng lan đều mong rằng chậu lan yêu quý của mình có thể mọc thêm nhiều mầm mới, vì thêm một mầm là thêm một niềm hy vọng và hân hoan.

Thường thì, vào độ cuối tháng 3 mỗi năm hoa lan bắt đầu nảy mầm, những mầm xuất hiện vào tháng 3 – 6 gọi là mầm xuân. Ngoài ra, từ tháng 10 – 12 còn có thể ra mầm thêm lần nữa, lúc này gọi là mầm thu.

Mầm xuân dễ nuôi dưỡng thành gốc lan khỏe đẹp hơn, về phần mầm thu, sau khi ra mầm không lâu, gặp phải mùa đông lạnh giá khắc nghiệt, cho nên trừ phi có công cụ bảo vệ hoàn hảo, không thì rất khó trồng thành một gốc lan khỏe mạnh.

Điều kiện cơ bản để một gốc lan có thể ra mầm mạnh khỏe là bản thân gốc lan đó phải trưởng thành và mạnh khỏe. Việc này cũng giống như loài người sinh con vậy, người mẹ trưởng thành, khỏe mạnh mới có thể sinh ra đứa con khỏe mạnh dễ thương. Do đó, khi mầm lan phát triển đến mức trưởng thành, nếu đều đặn cách 5 ngày hoặc 1 tuần, phun một lượng phân loãng thích hợp thì khi đến thời kỳ lan ra mầm, mầm mới vừa nhiều vừa khỏe.

Ngoài ra, nếu muốn gốc lan nào cũng ra mầm mới, có thể chọn thời điểm thích hợp tiến hành tách lan (nhưng không thể cắt tách hoàn toàn), ngâm rễ lan trong dung dịch kích thích sinh trưởng có nồng độ loãng 2, 3 tiếng đồng hồ. Sau đó trồng lại vào chậu. Như vậy thì mỗi một gốc lan ít nhất sẽ ra một mầm mới, nhiều gốc thậm chí ra 2,3 mầm, hiệu quả tương đối tốt.

Khi đổi chậu thì ngâm vào chất kích thích sinh trưởng, cũng giống như phụ nữ khi muốn mang thai, bồi bổ đầy đủ chất dinh dưỡng. Cá thể mẹ đầy đủ chất dinh dưỡng, khả năng mang thai cao hơn. Nếu bạn muốn gốc lan yêu quý của mình nảy ra nhiều mầm mới khỏe mạnh, hãy thử cách làm trên.

Theo như các bậc tiền bối trồng lan, muốn cho những gốc lan già (có củ) ra mầm, có thể dùng cỏ nước hoặc mùn quấn chặt gốc lan, để ở nơi râm mát thoáng gió, duy trì độ ẩm thích hợp có thể khiến cho lan ra mầm.

Gốc lan ra mầm vào mùa xuân là tốt nhất, khí hậu nhiệt đới khi vào xuân, nhiệt độ dần tăng cao, vào những ngày nắng, nhiệt độ thường cao hơn 30℃, cho nên khi xử lý gốc lan, cần xem xét đến vấn đề nhiệt độ.

Trước tiên, dùng cỏ nước quấn chặt gốc lan, sau đó đặt trong chậu lan, những lỗ xung quanh thì nhét một ít cỏ nước vào, mỗi ngày tưới nước đầy đủ, cứ thể khoảng nửa tháng, gốc lan sẽ ra mầm mới to và khỏe. Chú ý một điều: trước khi quấn cỏ nước vào gốc lan, nếu ngâm gốc lan trong dung dịch kích thích sinh trưởng nồng độ loãng 2,3 tiếng, sẽ cho kết quả tốt nhất.

Mọi người sẽ thắc mắc: sao lại phải quấn thật chặt cỏ nước? Thật ra, quấn chặt cỏ nước vào gốc lan, có thể duy trì được trạng thái nhiệt độ cao, nhét cỏ nước xung quanh, có tác dụng điều hòa nhiệt độ. Gốc lan được duy trì nhiệt độ cao, làm tăng các chuỗi phản ứng hóa học bên trong. Chỉ cần mỗi ngày tưới nước đầy đủ, gốc lan sẽ nhanh ra mầm.

Sưu tầm

Những bước thay chậu cho hoa lan

Thay chậu hoa lan không khó khăn như chúng ta nghĩ, tuy nhiên cũng không đơn giản nếu ta không tìm hiểu một vài kiến thức cho công việc này.

Chúng ta đều biết hoa lan có bộ rễ phát triển, vươn ra không khí tìm chất dinh dưỡng. Rễ liên tục phát triển cũng chính là cách thức hoa lan bám vào môi trường sống chung quanh nó.

Khi cây hoa lan bò ra khỏi cái chậu, thì vẫn chưa đủ yếu tố kết luận phải thay chậu cho hoa lan. Ta cần phải thay chậu khi chậu hiện không còn chỗ trống cho tép lan mới, và khi chất trồng bên trong không còn cung cấp dưỡng chất cho cây hoa lan của ta nữa. Ngoài ra nếu rễ cây bị úng thối do bị ẩm ướt lâu ngày, thì đây là lúc phải thay chậu, càng sớm càng tốt.

Việc thay chậu cho cây hoa lan không chiếm  nhiều thời giờ, chỉ với 7 bước đơn giản cho công việc này.

- Chuẩn bị dụng cụ : Ta cần chất trồng, 1 chậu mới và dụng cụ cắt tỉa đã được khử trùng ( việc khử trùng dụng cụ là thật sự cần thiết để cây lan không bị nhiễm nấm bệnh trong lúc thực hiện việc cắt tỉa).

- Giữ cây lan từ phía bên hông chậu và kéo cây lan ra khỏi chậu, cần phải làm thận trọng để cây lan không bị gãy lá, dập rễ, dùng ngón tay nhẹ nhàng gỡ chất trồng cũ ra khỏi cây càng nhiều càng tốt, dùng ngón tay nhẹ nhàng làm lỏng bộ rễ của cây lan để lấy ra những chất trồng còn bám lại trên rễ.

- Dùng dụng cụ cắt tỉa những phần rễ sậm màu, bị úng nước hoặc rễ bị đen để loại bỏ những phần rễ không mạnh khỏe của cây hoa lan. Rễ khỏe mạnh là những rễ có màu trắng hoặc nâu nhạt.

- Loại bỏ những lá già chết, giả hành cũ, những giả hành này còn sống tuy nhiên đã rụng hết lá. Ta có thể cho chúng vào một chậu khác để chúng nhảy con mới.

- Bỏ cây lan gọn gàng vào chậu mới, chậu mới phải được khử trùng, sạch và phải khô trước khi đem sử dụng. Chất trồng tùy theo cây hoa lan mà ta có thể sử dụng than đá, dớn, xơ dừa hay vỏ đậu phọng…điều quan trọng là hỗn hợp chất trồng phải dễ thoát nước nhưng phải giữ được ẩm.

- Cho chất trồng vào khỏang ½ cái chậu sau đó đặt nhẹ nhàng cây lan vào, cho chất trồng vào xung quanh cây lan, chèn quanh gốc để cây vững ( chú ý không lấp mất cổ rễ cây lan).

- Định hình cho cây lan nằm giữa chậu nếu cây hoa lan của bạn thuộc loài lan xếp tầng như  Mokara hoặc Địa lan. Nếu cây lan là loài đa thân, hãy đặt nó một bên của tâm chậu.Và trong trường hợp ta không rõ cây lan của mình là loại nào hãy hỏi nhà vườn hoặc tham khảo kiến thức sách vở, mạng internet qua phần mô tả hình dạng lá, rễ rồi so sánh với cây lan của mình.

Sưu tầm